|
|||||||||||||||||||||||||||
|
Historia Adampola
Początki autonomii i kryzys gospodarczy Życie kulturalne, kontakty polsko-tureckie
Adampol - dziś Polonezköy - został założony w 1842 roku przez Adama Czartoryskiego, byłego prezesa powstańczego Rządu Narodowego, przywódcy emigracyjnego stronnictwa politycznego. Od imienia założyciela miejscowość otrzymała swoją nazwę - Adam-koj, znaczy bowiem tyle, co Adamowa Wioska, w skrócie Adampol.
Książe Adam Czartoryski chciał tu utworzyć drugi polski ośrodek emigracyjny po
Paryżu. W tym celu wysłał swojego przedstawiciela, Michała Czajkowskiego, do
Turcji. Michał Czajkowski - po przyjęciu na islam w 1850 r. znany jako Mehmed
Sadyk Pasza - wykupił od misyjnego zakonu lazarystów obszar leśny, na którym
miał w przyszłości powstać Adampol.
W roku 1968 Adampolanie otrzymali prawo własności ziemi, a spadkobiercy rodziny Czartoryskich zrzekli się swojej posiadłości na rzecz obecnych zasiedleńców. Dla mieszkańców były to niewątpliwie ciężkie czasy: trudna sytuacja gospodarcza sprawiła, że część ludzi sprzedała swoją ziemię, rozpoczęła się też zarobkowa emigracja do USA, Australii, Niemiec i Włoch.
Administracyjnie w skład gminy Adampol pierwotnie wchodził folwark Cavusbasi. W latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku w folwarku zaczęli się osiedlać, w szybkim tempie przybysze z Anatolii. W roku 1954 Adampol liczył 150 mieszkańców, a Cavusbasi 250. W roku 1958 wójt Adampola, Lesław Ryży, postanowił wyłączyć z gminy Adampol folwark Cavusbasi, obecnie posiadający status miasta. W
latach 70- tych został doprowadzony prąd oraz droga dojazdowa. W tych samych
latach zbudowano pierwszy most na Bosforze, a w 1988 roku - drugi. Otoczony
lasami Adampol- Polonezköy położony jest 20 km. od wybrzeża Morza Czarnego oraz
15 km. od Bosforu. Ziemia należy do mieszkańców Adampola lub do bardzo bogatych, sławnych ludzi, którzy przyjeżdżają tu wypocząć, jednak uprawiają ją głównie starsze osoby – dla podtrzymania tradycji i własnej przyjemności. Wraz z rozwojem wioski i polepszeniem się warunków ekonomicznych młodzież, która w latach 80-tych wyjechała za granicę, wróciła do Adampola i założyła swoje pensjonaty, restauracje i herbaciarnie.
Życie kulturalne, kontakty polsko-tureckie Od początku swojego istnienia Adampol budził zainteresowanie elit i był odwiedzany przez sławnych ludzi. Kroniki miejskie odnotowują pobyt w mieście takich osób jak pianista Ferenc Liszt (1847 r.), francuski pisarz Gustave Flaubert (1850 r.), czeski pisarz Karel Droz (1904 r.), pierwszy prezydent Republiki Turcji Kemal Atatürk (1937 r.), nuncjusz Papieski Biskup Angelo Roncalli, późniejszy papież Jan XXIII (wizycie w 1941 r. towarzyszyło udzielenie kilkorgu dzieci sakramentu bierzmowania) czy pierwszy polski dyplomata powojennej Polski, Minister Spraw Zagranicznych PRL, Adam Rapacki w towarzystwie tureckich dostojników (1961 r.). W
roku 1985 r. Wieś odwiedził Prezydent Turcji Kenan Evren, a w 1994 r. -odwiedził
Prezydent Wałęsa. Następny polski prezydent – Aleksander Kwaśniewski – był w
Adampolu dwukrotnie: w roku 1996 r. oraz w 2000 r., kiedy zwiedził także Dom
Pamięci Zofii Ryży. Dwa lata po ostatniej jego wizycie obchodzono uroczyście
160- lecie Adampola. W Adampolu należy zwiedzić: -
„Dom Pamięci Zofii Ryży”, gdzie można obejrzeć pamiątki rodzinnego zbioru, stare
i nowe fotografie, księgi i dokumenty, wystrój wnętrz, - Kościół „ Pod Wezwaniem
Matki Boskiej Częstochowskiej”,
|
